DNS Nedir? A, CNAME, MX Kayıtları Ne İşe Yarar?

DNS Nedir?

İnternetteki her sunucunun bir IP adresi vardır; bilgisayarlar birbirini bu adreslerle bulur. İnsanlar ise 203.0.113.10 gibi sayıları değil, ornek.com gibi adları hatırlar. DNS (Domain Name System, Alan Adı Sistemi), bu ikisi arasındaki çeviriyi yapan sistemdir. Çoğu zaman “internetin telefon rehberi” olarak anlatılır: adı yazarsınız, sistem size numarayı verir.

DNS yalnızca web siteleri için çalışmaz. E-postalarınızın hangi sunucuya teslim edileceği, alan adınızın gerçekten size ait olduğunun doğrulanması ve SSL sertifikası gibi birçok işlem de DNS kayıtlarına dayanır. Bu yüzden alan adınızın DNS kayıtları, sitenizin ve e-postanızın çalışması için en temel ayarlardır.

DNS Sorgusu Nasıl Çalışır?

Tarayıcınıza bir adres yazdığınızda, sayfa açılmadan önce arka planda milisaniyeler süren bir sorgu zinciri çalışır:

Buradaki en önemli nokta şudur: kayıtlarınızın geçerli olduğu yer, alan adınızın ad sunucularının işaret ettiği yerdir. Ad sunucularınız hangi firmadaysa DNS kayıtlarını da o firmanın panelinden yönetirsiniz.

DNS Kayıt Türleri Bir Bakışta

A ve AAAA Kaydı Ne İşe Yarar?

A kaydı (Address), DNS'in en temel kaydıdır: bir alan adını bir IPv4 adresine eşler. Sitenizin hangi sunucuda açılacağını bu kayıt belirler. Hosting firmanızı veya sunucunuzu değiştirdiğinizde güncellemeniz gereken ilk kayıt genellikle A kaydıdır.

• @ işareti alan adının kendisini (kök alan adını) ifade eder.
• Alt alan adları için ayrı A kayıtları ekleyebilirsiniz: blog adıyla eklediğiniz kayıt blog.ornek.com adresini yönlendirir.
• AAAA kaydı aynı işi IPv6 adresleri için yapar. Sunucunuzun IPv6 adresi varsa A kaydının yanına AAAA kaydı da ekleyebilirsiniz.
• Bir ad için birden fazla A kaydı tanımlanabilir; bu durumda istekler adresler arasında dağıtılır.

CNAME Kaydı Ne İşe Yarar?

CNAME (Canonical Name), bir adı bir IP adresine değil, başka bir alan adına bağlar. “Bu ad, şu adın takma adıdır” demenin yoludur. En yaygın kullanımı www alt alan adını kök alan adına bağlamaktır.

CNAME'in avantajı bakım kolaylığıdır: sunucunuzun IP adresi değiştiğinde yalnızca A kaydını güncellersiniz; ona bağlı tüm CNAME kayıtları yeni adresi kendiliğinden izler. Mağaza, bülten veya destek yazılımı gibi dış servisler de genellikle sizden bir CNAME kaydı eklemenizi ister.

CNAME'in iki önemli kuralı

• CNAME olan bir adda başka kayıt bulunamaz. Aynı ad için hem CNAME hem A, MX veya TXT kaydı tanımlayamazsınız.
• Kök alan adına (@) CNAME eklenemez. Kök alan adında NS ve SOA kayıtları zorunlu olarak bulunduğu için ilk kuralla çelişir. Kök alan adı için A kaydı kullanın. Bazı DNS sağlayıcıları bu ihtiyaç için “CNAME flattening” veya ALIAS adıyla özel bir çözüm sunar.

MX Kaydı Ne İşe Yarar?

MX (Mail Exchanger) kaydı, alan adınıza gönderilen e-postaların hangi posta sunucusuna teslim edileceğini belirler. Birisi size e-posta gönderdiğinde, gönderen sunucu önce alan adınızın MX kaydına bakar ve iletiyi oradaki sunucuya iletir.

• Öncelik değeri: Birden fazla MX kaydı varsa sayısı küçük olan önce denenir. Öncelik 10 olan sunucuya ulaşılamazsa öncelik 20 olan yedek sunucu devreye girer.
• MX bir alan adını göstermelidir, IP adresini değil. MX değeri olarak yazdığınız adın (mail.ornek.com) ayrıca bir A kaydı olmalıdır. Bu ad bir CNAME de olmamalıdır.
• Site ve e-posta ayrı yerlerde olabilir. A kaydınız web sunucunuzu, MX kaydınız bambaşka bir e-posta sağlayıcısını gösterebilir. E-posta hizmetinizi değiştirirken yalnızca MX ve ilgili TXT kayıtlarını güncellersiniz; siteniz etkilenmez.

Alan adınıza özel e-posta adresleri kullanmak istiyorsanız kurumsal e-posta hizmetinde size verilen MX değerlerini DNS panelinize eklemeniz yeterlidir.

TXT Kaydı: SPF, DKIM ve DMARC

TXT kaydı, alan adınıza serbest metin eklemenizi sağlar. Bugün en çok iki amaçla kullanılır:

• E-posta kimlik doğrulaması: SPF, DKIM ve DMARC kayıtları TXT olarak eklenir. Bu kayıtlar, alan adınız adına kimlerin e-posta gönderebileceğini ilan eder ve e-postalarınızın spam klasörüne düşmesini önlemeye yardımcı olur.
• Sahiplik doğrulaması: Google Search Console gibi servisler, alan adının size ait olduğunu kanıtlamanız için belirli bir TXT kaydı eklemenizi ister.

MX kaydı e-postanın size gelmesini, SPF, DKIM ve DMARC ise gönderdiğiniz e-postanın karşı tarafta güvenilir sayılmasını sağlar. Bu üç kaydın nasıl kurulacağını kurumsal e-postaların neden spam'e düştüğünü anlattığımız rehberde adım adım bulabilirsiniz.

NS Kaydı, TTL ve Yayılma Süresi

NS kaydı ve ad sunucuları

NS (Name Server) kayıtları, alan adınızın DNS kayıtlarını hangi sunucuların tuttuğunu belirtir. Ad sunucularını alan adınızı tescil ettiğiniz firmanın panelinden değiştirirsiniz. Ad sunucularını başka bir sağlayıcıya çevirdiğinizde, tüm DNS kayıtlarınızı artık o sağlayıcının panelinden yönetirsiniz.

TTL nedir?

TTL (Time To Live), bir kaydın çözümleyicilerde kaç saniye önbellekte tutulacağını belirler. TTL değeri 3600 olan bir kaydı değiştirdiğinizde, eski yanıtı önbelleğine almış çözümleyiciler onu en fazla bir saat daha kullanır.

• Düşük TTL (ör. 300 saniye): Değişiklikler hızlı yansır; taşıma dönemlerinde kullanışlıdır.
• Yüksek TTL (ör. 3600–86400 saniye): Daha az sorgu ve daha hızlı yanıt sağlar; nadiren değişen kayıtlar için uygundur.

“DNS yayılması” ne demek?

Bir kaydı değiştirdiğinizde değişiklik yetkili ad sunucusunda hemen geçerli olur. Ancak dünyadaki çözümleyiciler eski yanıtı TTL süresi dolana kadar önbellekte tutabilir. “Yayılma” olarak anılan gecikme budur. Tek tek kayıt değişiklikleri genellikle dakikalar ile birkaç saat içinde, ad sunucusu (NS) değişiklikleri ise 24–48 saate kadar tamamlanır.

Örnek: Tipik Bir Sitenin DNS Kayıtları

Web sitesi ve e-postası olan küçük bir işletmenin DNS kayıtları çoğu zaman aşağıdaki beş satırdan oluşur. IP adresleri örnek amaçlıdır; kendi sunucunuzun ve e-posta sağlayıcınızın verdiği değerleri kullanın.

DNS Kayıtlarını Nasıl Sorgularsınız?

Bir kaydın doğru eklenip eklenmediğini kendi bilgisayarınızdan birkaç saniyede kontrol edebilirsiniz. Komutlardaki ornek.com yerine kendi alan adınızı yazın.

nslookup -type=A ornek.com
nslookup -type=CNAME www.ornek.com
nslookup -type=MX ornek.com
nslookup -type=TXT ornek.com

dig +short A ornek.com
dig +short CNAME www.ornek.com
dig +short MX ornek.com
dig +short NS ornek.com

Değişikliğin dünyaya yayılıp yayılmadığını görmek için sorguyu belirli bir genel çözümleyiciye de yöneltebilirsiniz. Farklı çözümleyiciler farklı yanıt veriyorsa yayılma henüz tamamlanmamıştır:

nslookup ornek.com 1.1.1.1
nslookup ornek.com 8.8.8.8

Sık Yapılan Hatalar

Sık Sorulan Sorular

A kaydı ile CNAME kaydı arasındaki fark nedir?

A kaydı bir adı doğrudan bir IP adresine bağlar. CNAME ise bir adı başka bir alan adına bağlar; IP adresi o alan adının A kaydından bulunur. Kök alan adı için A kaydı, www gibi alt alan adları için genellikle CNAME kullanılır.

DNS değişikliği ne kadar sürede aktif olur?

Kaydın TTL değerine bağlıdır. Tek bir kaydın değişikliği genellikle dakikalar ile birkaç saat içinde yansır. Ad sunucusu değişiklikleri ise 24–48 saate kadar sürebilir.

MX kaydı olmadan e-posta alabilir miyim?

Buna güvenmeyin. Standartlara göre MX kaydı yoksa gönderen sunucu alan adının A kaydındaki adrese teslim etmeyi deneyebilir; ancak bu güvenilir bir yöntem değildir. E-posta kullanacaksanız mutlaka MX kaydı tanımlayın.

DNS ile hosting aynı şey mi?

Hayır. Hosting, sitenizin dosyalarının durduğu sunucudur. DNS ise alan adınızı o sunucuya yönlendiren kayıtlardır. İkisi aynı firmada olabileceği gibi farklı firmalarda da olabilir.

Alan adım ile hostingim farklı firmalardaysa ne yapmalıyım?

İki yol vardır: alan adınızın ad sunucularını hosting firmanızın ad sunucularına çevirebilir veya ad sunucularını değiştirmeden yalnızca A kaydını hosting sunucunuzun IP adresine yönlendirebilirsiniz. E-postanız başka bir yerdeyse ikinci yol, MX kayıtlarınıza dokunmadığı için daha güvenlidir.

TTL değerini kaç yapmalıyım?

Çoğu kayıt için 3600 saniye (1 saat) dengeli bir değerdir. Yakında değiştirmeyi planladığınız kayıtlarda 300 saniye kullanın, değişiklik tamamlanınca yeniden yükseltin.

Sonuç

DNS kayıtlarının her biri tek bir soruyu yanıtlar: A kaydı “bu site hangi sunucuda?”, CNAME “bu ad hangi adın takma adı?”, MX “e-postalar nereye teslim edilecek?”, TXT ise “bu alan adı adına kim e-posta gönderebilir?” sorusunu. Kayıtları her zaman alan adınızın ad sunucularının bulunduğu panelden düzenleyin, değişiklikten sonra nslookup veya dig ile doğrulayın ve taşıma öncesinde TTL'i düşürmeyi unutmayın.